Fikirlerin Cinnete Dönüşümü

Cioran şöyle yazar:

“Aslında her fikir yansızdır, ya da öyle olmalıdır; ama insan onu canlandırır, alevlerini ve cinnetlerini yansıtır ona; saflığını yitirmiş, inanca dönüştürülmüş fikir, zaman içindeki yerini alır, bir olay çehresine bürünür; Mantıktan sara hastalığına geçiş tamamlanmış olur … İdeolojiler, doktrinler ve kanlı şakalar böyle doğar.” (1)

Fikirler ideolojiye, doktrine, sosyal kurama, inanca dönüştüğünde, o fikirleri organize olmuş fikirler bütünü olarak dayatmak gerekebilir diye düşünebilir o fikri taşıyanlar. Çünkü her fikir tehlikeli bir biçimde bir iktidar biçimine kolaylıkla dönüşebilir, hatta ölümcül de olabilir.

Daha doğrusu fikrin kendisi ölümcül değildir, ama o fikri taşıyan insan ölümcüldür ve bir diğeri üzerinde iktidar uygulamaktan tanrısal bir haz alır; bir başkasının kaderini elinde tutma düşüncesi onu tanrıların içkisi soma gibi sarhoş eder. Ve bu durum bir iktidar biçimi olarak, bir diğeri üzerinde egemen olan fikirler topluluğunu gündeme getirebilir. Bu da ideoloji , din, sosyo-politik kuram ya da buna benzer bir şey olabilir.

Her kim makro ve mikro iktidarları elinde tutuyorsa, kendi fikirlerini diğerlerine dayatabilir. Tarihe baktığımızda bunu çok görüyoruz. Hatta en küçük ikili ilişkilerde bile bunu gözlemleyebiliriz. Dolayısıyla fikirler aslında tehlikelidir. Ama dediğim gibi onları tehlikeli hale sokan, fikrin kendisi veya onun doğası değildir. İnsanın kendi hisleri, arzuladığı hırsları ve bir diğeri üzerinde kurmaya çalıştığı iktidar arzusudur.

Aynı ideolojiyi, dini, inancı, dünya görüşünü paylaşmadan, hiçbir çıkar ya da kaygı olmaksızın  aynı yerde buluşabildiğin insanlar varsa işte o kadar zenginsin. Dile getirdiğin düşüncelere katılmasa ya da karşı çıksa bile sana insan olduğun için, bir kişilik olduğun için saygı duyan insanlar kadar zenginsin.

İnsan, ideolojilerden ve inançlardan daha sonsuzdur.

Erol Anar

“Gece Notları: İnsan her şeyi ancak kendini de tanımaya başladığında tanır”başlıklı ve 14 Kasım 2024 tarihinde erolanar.org’da yayınlanan yazımdan bir bölüm.

Görsel: veronikaAnonvm, Pixabay.

Bu konuyla ilgili başka bir yazıya buradan ulaşabilirsiniz