Zihinlerdeki Kafesler ve Komplo Teorileri

Gustave Le Bon’un ünlü “Kitleler Psikolojisi” adlı kitabı, başucu kitaplarımdan birisidir. Zaman zaman bu kitabı açıp okurum. Çünkü kitapta kitlelerin ruhu, günümüzdeki gerçeklik ve hakikat çok yalın olarak ortaya konulmuştur.

Aslında bu kitapta zihinlerdeki kafesler ve komplo teorileri de anlatılır.

Zaten Sigmund Freud da bu konudaki kendi kitabını yazarken, Le Bon’un bu kitabını temel almıştır. Bu tip kitaplar insanın önüne her seferinde yeni pencereler açıyor.

“Gençlikte öğrendiğimiz birkaç formül ve beylik söz stoku sayesinde, ömrümüzü geçirmeye yetecek olan malzemeyi elde ediyor ve böylece yorucu olan düşünmek zahmetinden kurtuluyoruz.” (Gustave Le Bon: Kitleler Psikolojisi) *

İşte bu birkaç cümle bence her şeyi açıklıyor. Bu cümleler ideolojilerin, inançların v.s. insanın zihninde nasıl bir ömür boyu yer alabildiğini ortaya koyuyor.

Çünkü birçok insan çocuklukta ya da ilk gençlikte elde ettiği düşünceleri değiştirmiyor. Ve o insan ömür boyu bu düşüncelerinin hyüzde yüz doğru olduğuna inanıyor.

Ve böylece de hayatının geri kalan bölümünde hiçbir zaman ideoloji ya da inancını sorgulamıyor. Sonuç olarak sorgulanmayan bir inanç, düşünce katılaşıyor, kemikleşiyor. Ve o kişinin zihnini tümden ele geçiriyor.

Belki o kişi zihinsel olarak düşünmeden, sorgulamadan, yüzleşmeden daha kolay bir hayat yaşamış oluyor. Ayrıca zaman içinde edindiği çevresi açısından kendi imajını ve çıkarlarını daha görünür ve onaylanır hale getiriyor.

Komplocu zihinler

“Bunun gibi, kitleler daima bilinçaltı sınırı üzerinde dolaşarak bütün telkinlere maruz bulunurlar. Akli etkilerin yardımından mahrum bulunan kitleler, fazla bir safdillik ve her şeye kolay inanırlık gösterir.

Onlar için olmayacak hiçbir şey yoktur. En garip ve akıl almaz hikâyelerin, masalların kolaylıkla uydurulup yayıldıklarını anlamak için bu durumu hatırlamak gerekir.” (Le Bon: Kitleler Psikolojisi) **

Örneğin bu durum internet aynı şekilde sanal kitlelerde de işliyor. Günümüzde dünyanın her tarafında komplo teorilerinin yaygınlığı var. Sanal kitleler komplo teorilerine daha çok ilgi gösteriyorlar.

Özellikle bu kitlelerin bir bölümünde böyledir. Bazi insanlar sorgulamadan bilimsel bir şekilde kanıtlanmamış olan söylentilere, yalanlara inanıyorlar. Ve bu manipülasyonları, komplo teorilerini tamamen doğruymuş gibi kabul ediyorlar. Ve bilinçli ya da bilinçsiz olarak ona yönelik propagandaya başlıyorlar.

Örneğin aşı ile ilgili haberlere bakınız. Dünyanın neresinde ve hangi dilde olursa olsun bu konuda da komplo teorileri çok yaygınlaştı. Yorumlarda, “aşılarla insanları öldürdükleri, onların vücutlarına çip yerleştirdikleri, onları hasta ettikleri v.s.” gibi komplo teorilerine sıklıkla rastlayabilirsiniz.

Dış güçler” ve komplo teorileri

Örneğin geçenlerde Facebook’ta önüme bir haber düştü. Haberde bir manken kadın teknesiyle denizdeyken bulutlara baktığında, bulutların garip olduğunu gördüğünü söylüyordu. Haber şöyleydi: “Ünlü manken, gökyüzünde gördüğü görüntülerin bulut değil, kimyasal püskürtme sonucu oluştuğunu öne sürdü.” (Medyadan)

Benim ilgimi çeken daha çok yorumlar oldu. Haberin altındaki yüzlerce yorum onun komplo teorisini destekliyordu. Kitlelerde inanılmaz bir komplo teorisi düşkünlüğü var.

“Yolcu uçaklarının motoru genelde bir yoğunlaşma izi bırakır. Buluta benzeyen bu izlerin sebebi, çıkan gazlardaki su parçacıklarıdır. Su parçacıkları, yüksek rakımdaki düşük sıcaklık sebebiyle hızlıca buz kristallerine dönüşür. Ama ‘kimyasal püskürtme’ denen komplo teorileri, bu yoğunlaşma izinin arkasında şeytani bir oyun arar.

Kimyasal püskürtme komplo teorilerine göre, uçakların yoğunlaşma izi, halkın davranışlarını etkilemek için şeytani bir oyunun parçası olarak genelde hükümetin isteğiyle püskürtülen biyolojik ve kimyasal bir maddedir.” (Jan-Willem van Prooijen: Komplo Torilerinin Psikolojisi) ***

Vikipedi’ye göre ise şöyle: “Chemtrail komplo teorisi ya da kimyasal püskürtme kuramı, yüksekten uçan uçakların semada uzun süre bıraktıkları izlerin gizli olarak planlanmış sinsi hedefler için kasten püskürtülen kimyevî veya biyolojik madde olduğuna ilişkin komplo teorisi.”

Bu tabii son yıllarda özellikle aşırı sağın yükselişiyle de paralel olarak, dünyanın her tarafında hızla yayılmaya başladı. Hatta bu tür komplolara inanan insanlar, gördüğüm kadarıyla inanmayanlara ayar veriyor, onlara kızıyorlar. Örneğin Trump gibi, iklim krizinin koca bir yalan olduğunu söylüyorlar.

Ya da bu durumlardan hükümetler yerine, “dış güçleri” sorumlu tutuyorlar.

Yine çok sayıda insan depremlerin de yapay olarak tetiklendiğini iddia ediyor. Hatta bir seferinde bir haber hatırlıyorum: Bill Gates yatıyla Bodrum’da denizde biraz açılmıştı. Tam o sırada o yakınlarda bir deprem oluyor. Ve o sıralarda depremi Bill Gates’in kendi yatından tetiklediğini iddia eden bir komplo teorisi yaygınlaşmıştı.

“İnansak da inanmasak da bu komplo teorileri kesinlikle etkileyici. Komplo teorileri, hepimizin güçlü kötücül ve görünmez güçlerin yönettiği kuklalar olduğumuz yönündeki temel, karanlık korkuya hitap eder.

Bu teoriler, biz farkına bile varmadan hayatımızı etkileyen gizli saklı, kötü kalpli organizasyonlara isaret eder. Komplo teorilerinin çoğu, içimizde bir ‘ya gerçekten öyleyse?’ hissi oluşturur.” (Komplo Teorilerinin Psikolojisi) ****

Bu yüzden zihinlerdeki kafesler ve komplo teorileri insanı beş yaşında bir çocuğun bile inanmayacağı şeylere inandırıyor.

Sonuç olarak ben bilimsel olarak kanıtlanmamış hiçbir şeye inanmıyorum. Kaldı ki komplo teorilerine beş kuruşluk değer vermem.

Peki bu on binlerce teoriden bazıları doğru olabilir mi? Belki, ama bir şeye sadece doğruluğu kanıtlandığında inanırım.

Erol Anar

1 Ekim 2025 tarihinde ‘erolanar.online’da yayınlanan yazımın bir bölümü. “Kitlelerin zihinlerindeki kafesler ve komplocu zihinler” başlıklı yazımın bir bölümü.

* Gustave Le Bon: “Kitleler Psikolojisi”, Hayat Yayınları, sayfa 93.)

** Le Bon: Kitleler Psikolojisi, sayfa 36.

*** Jan-Willem van Prooijen: Komplo Torilerinin Psikolojisi, Nobel Yayıncılık, 1. Basım 2021, sayfa 15.

**** Komplo Teorilerinin Psikolojisi, sayfa 2.]

https://www.trendyol.com/bilgesu-yayincilik/kitleler-psikolojisi-gustave-le-bon-p-55989389

Görsel yapay zeka tarafından üretildi.